Compassie in de zorg – voor iedereen weggelegd

logo NCVGZ 2013
Woensdag en donderdag heet Wageningen University ons welkom op het Nationaal Congres Volksgezondheid, het NCVGZ. Een congres dat ieder jaar door een andere aan Volksgezondheid gerelateerde onderzoeksgroep wordt georganiseerd. Het thema dit jaar, tevens de titel: Passie voor Gezondheid.

Twee jaar geleden kwam ik via TEDxMaastricht in aanraking met Compassion for Care. Een wereldwijde beweging die de passie wil terugbrengen in de zorg, ten behoeve van de professionals die er werken. Wanneer de passie weer een plek krijgt zullen er minder professionals verloren gaan. Dat is hard nodig, want met iedere professional gaat er een flinke investering en nog grotere kansen verloren. Of ze nou de zorg verlaten, of zonder passie blijven hangen.
Het verhaal van Salmaan Sana is een mooie illustratie.

Toen las ik dit artikel over Rita Charon en narrative medicine. Het leest als een pleidooi om naast geneeskunde ook menswetenschappen te onderwijzen aan toekomstige artsen. Sterker nog, via verschillende soorten cursussen onderwijst Rita Charon ook reeds opgeleide artsen. Geneeskunde zoals wij die bedrijven (met labuitslagen en andere meetbare vertalingen) krijgt pas betekenis als je het verhaal van de patiënt toevoegt. In het verhaal van de ander zit de vraag verscholen, en vaak ook de oplossing. Of de voorwaarden om tot een oplossing te komen.
Rita Charon doet hier ook onderzoek naar. Ze onderzoekt of de narratieve vaardigheden artsen inderdaad betere artsen maakt, of de klinische waarden bij de patiënten verbeteren. (Blijkbaar wordt het toch pas echt als het in de getallen terug te lezen is?)
De tussenliggende waarde die eerst onderzocht wordt, is of het werkplezier van de artsen er door stijgt, minder artsen burn out. Is de gedachte dat passie in het werk doorwerkt als compassie in het werk?

De betekenisgevende kracht van verhalen deed mij ook denken aan Brene Brown. Zij is kwetsbaarheid- en schaamteonderzoeker en heeft zichzelf moeten herkennen als verhalenverzamelaar: Maybe stories are data just with a soul. Verhalen krijg je alleen te horen als je je er voor openstelt, wat weer kwetsbaarheid vraagt. Het vraagt empathie, compassie, meegaan in het verhaal van de ander zonder te weten waar je uit zult komen. Het vraagt moed, courage. Zoals Brene beschrijft in (onder andere) haar boek Daring Greatly: wholehearted living.

Ik vind het wonderbaarlijk om te lezen hoe Brene onderzoek doet, patronen en sleutelconcepten herkent in vele verhalen van mensen die ze interviewt. Het is een heel andere manier van onderzoek doen, lering trekken en verder komen dan ik vanuit geneeskunde gewend ben. Terwijl het zo logisch is, dat verhalen ertoe doen.
Net zo anders en op de een of andere manier gelijkenissen vertonend met de salutogene benadering van gezondheid, die me eerder werd voorgesteld door Lenneke Vaandrager tijdens de module Kansen en Effectiviteit van Gezondheid bij de NSPOH. In plaats van te zoeken wat de ziekten ziek maakt, zoek je naast wat de gezondste gezond maakt. Zeker in een ziekmakende omgeving kan dat interessante kennis opleveren. Tijdens de module bleef het een concept wat de één heel erg en de ander veel minder aansprak. Als je het concept van salutogenese benadert vanuit de positivisitische gedachte-gewoontes waarmee artsen (en zeker arts-onderzoekers) worden opgevoed, blijft er weinig over. Kansen en risico’s, risicofactoren en beschermende factoren liggen op één en hetzelfde spectrum.
En de universiteit waar Lenneke werkt, die universiteit heet ons woensdag en donderdag welkom, voor NCVGZ Passie voor Gezondheid.

Ik kijk er naar uit, en denk dat het overweldigend kan zijn. This stuff blows my mind.
Ik hoop genoeg te hebben geleerd van Daring Greatly om het aan te kunnen me open te stellen, en ik hoop er dingen te leren die ik me nu nog niet eens kan voorstellen.

Advertenties

2 gedachten over “Compassie in de zorg – voor iedereen weggelegd”

  1. Rianne, ik ben ook gegrepen door hoe zorgverleners kunnen werken met oor en oog voor de mens die zij willen helpen. Het wordt samenwerken als je zo naar hun verhaal luistert als jij hebt leren doen – las ik in je reflectieverslag. Complimenten voor dit heldere artikel. Salamaan Sana, Compassion for Care heb ik al in mijn hart gesloten. Brene Brown ken ik nog niet, maar mijn nieuwsgierigheid is gewekt en ik ga haar werk verkennen. Dank voor dit spoor. Het voedt me in mijn missie om zorgverleners te inspireren en ondersteunen om te werken met hoofd én hart.

    1. Hoi Daphne, wat leuk dat je mijn reflectieverslag/eind-essay hebt gelezen. Brene Browns TEDtalk “The power of Vulnerability” vind ik super, en ik heb nu twee boeken van haar gelezen. Daring Greatly, en (als luisterboek) The Gifts of Imperfection. Ik vind ze net zo life-changing als Covey. Veel plezier!

Ja, graag!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s